Xứ Oz diệu kỳ

L. Frank Baum

Chương 1: Tip chế tạo một người đầu bí ngô

Ở xứ Gillikins, phía bắc xứ Oz, có một cậu bé tên là Tip. Thật ra tên cậu còn dài hơn thế, vì bà già Mombi thường quả quyết rằng tên đầy đủ của cậu là Tippetarius; nhưng chẳng ai phải gọi một cái tên dài đến vậy khi chỉ cần “Tip” cũng đủ rồi.

Cậu bé không nhớ gì về cha mẹ, vì từ khi còn rất nhỏ cậu đã được đưa đến cho bà lão tên Mombi nuôi nấng. Tiếng tăm của bà lão, tôi lấy làm tiếc phải nói, chẳng lấy gì làm tốt đẹp. Bởi người Gillikins có lý do để ngờ rằng mụ vẫn làm phép, nên họ ngại giao du với mụ.

Mombi không hẳn là một phù thủy, bởi bà phù thủy tốt bụng cai quản miền ấy của xứ Oz đã cấm mọi phù thủy khác tồn tại trong lãnh địa của mình. Vì thế, người giám hộ của Tip, dù có khao khát làm phép đến đâu, cũng hiểu rằng mụ chỉ được làm một nữ pháp sư, cùng lắm là một nữ thuật sĩ; hơn thế là trái luật.

Tip bị bắt mang củi từ rừng về cho bà lão đun nấu. Cậu còn phải làm việc ngoài ruộng ngô, cuốc đất và bóc bẹ ngô; rồi cho lợn ăn, vắt sữa con bò bốn sừng vốn là niềm hãnh diện đặc biệt của Mombi.

Nhưng bạn đừng tưởng cậu làm việc suốt ngày, vì cậu cho rằng như thế sẽ có hại cho mình. Mỗi lần được sai vào rừng, Tip thường trèo cây lấy trứng chim, hoặc đuổi theo những con thỏ trắng nhanh nhẹn cho vui, hoặc lấy kim ghim uốn cong làm lưỡi câu để câu cá dưới suối. Sau đó cậu mới vội vàng gom một ôm củi rồi mang về nhà. Còn những lúc đáng lẽ phải làm việc ngoài ruộng ngô, được những thân ngô cao che khuất khỏi mắt Mombi, Tip thường đào bới các hang chuột túi má, hoặc nếu nổi hứng — nằm ngửa giữa các luống ngô mà ngủ một giấc. Thế là, nhờ luôn chú ý không để mình kiệt sức, cậu lớn lên khỏe mạnh, rắn rỏi hết mức.

Những phép thuật kỳ lạ của Mombi thường khiến hàng xóm sợ hãi; vì những quyền phép khác thường ấy, họ đối đãi với mụ vừa dè dặt vừa kính nể. Nhưng Tip thì ghét mụ ra mặt, chẳng buồn che giấu tình cảm ấy. Thật vậy, đôi khi cậu tỏ ra thiếu kính trọng bà lão, dù lẽ ra phải giữ lễ hơn với người giám hộ của mình.

Trong ruộng ngô của Mombi có những quả bí ngô đỏ ánh vàng nằm giữa các hàng thân lá xanh; chúng được trồng và chăm bón cẩn thận để làm thức ăn mùa đông cho con bò bốn sừng. Nhưng một hôm, khi ngô đã được chặt hết và chất thành đống, trong lúc mang bí ngô về chuồng, Tip nảy ra ý làm một chiếc “đèn bí ngô” để thử dọa bà lão một phen.

Thế là cậu chọn một quả bí ngô to đẹp — một quả có màu đỏ cam bóng mượt — rồi bắt đầu khắc mặt lên đó. Bằng mũi dao, cậu khắc hai con mắt tròn, một chiếc mũi hình tam giác và cái miệng cong như vầng trăng non. Nói cho đúng, gương mặt làm xong chẳng thể coi là đẹp; nhưng nụ cười rộng ngoác cùng vẻ mặt hớn hở đến nỗi chính Tip cũng bật cười khi thích thú ngắm nghía thành quả của mình.

Đứa trẻ không có bạn chơi cùng, nên không biết rằng các cậu bé thường khoét rỗng ruột một chiếc “đèn bí ngô”, rồi đặt vào đó một cây nến đang cháy để gương mặt trông càng đáng sợ hơn; nhưng cậu nghĩ ra một cách riêng, xem chừng cũng hiệu quả chẳng kém. Cậu quyết định làm một hình người mang chiếc đầu bí ngô này, rồi dựng ở chỗ nào bà già Mombi sẽ chạm mặt nó.

“Rồi thì,” Tip vừa cười vừa tự nhủ, “mụ sẽ ré lên to hơn cả con lợn cái màu nâu mỗi khi mình kéo đuôi nó, rồi run lên vì sợ còn hơn cả mình hồi bị sốt rét năm ngoái!”

Cậu có khối thời gian để làm việc này, vì Mombi đã đi đến một ngôi làng — mụ bảo là để mua thực phẩm — mà chuyến đi ấy phải mất ít nhất hai ngày.

Thế là cậu mang rìu vào rừng, chọn mấy cây non cứng cáp, thẳng thớm, đốn xuống rồi tước sạch cành lá. Cậu sẽ dùng chúng làm tay, chân và bàn chân cho hình người của mình. Để làm thân, cậu bóc một tấm vỏ dày quanh thân một cây to, rồi mất nhiều công sức mới cuộn được thành một cái ống to chừng vừa phải, ghim các mép lại với nhau bằng chốt gỗ. Sau đó, vừa làm vừa vui vẻ huýt sáo, cậu cẩn thận lắp khớp tay chân rồi gắn chúng vào thân bằng những chiếc chốt gỗ được gọt bằng dao.

Làm xong công việc ấy thì trời bắt đầu tối, và Tip nhớ ra mình còn phải vắt sữa bò, cho lợn ăn. Vì thế cậu nhấc người gỗ lên, mang theo về nhà.

Tối hôm ấy, dưới ánh lửa trong bếp, Tip cẩn thận gọt tròn mọi cạnh ở các khớp nối, làm nhẵn những chỗ sần sùi, thật gọn ghẽ và khéo léo. Rồi cậu dựng hình nộm tựa vào tường mà ngắm nghía. Nó trông cao lạ thường, ngay cả so với một người đàn ông trưởng thành; nhưng trong mắt một cậu bé nhỏ tuổi, cao như thế lại là điều hay, nên Tip chẳng hề phàn nàn về kích thước tạo vật của mình.

Sáng hôm sau, khi ngắm lại thành quả, Tip nhận ra mình quên làm cho hình nộm một chiếc cổ để gắn đầu bí ngô vào thân. Cậu bèn trở lại khu rừng cách đó không xa, chặt lấy mấy khúc gỗ từ một thân cây để hoàn thành công việc. Về đến nhà, cậu gắn một thanh ngang vào đầu trên của phần thân, đục một lỗ chính giữa để giữ chiếc cổ đứng thẳng. Đầu trên của khúc gỗ làm cổ cũng được vót nhọn; khi mọi thứ đã sẵn sàng, Tip lắp chiếc đầu bí ngô vào, ấn xuống cho chắc, rồi thấy nó vừa khít. Cậu muốn xoay chiếc đầu sang bên nào cũng được, còn các khớp xoay ở tay chân cho phép cậu đặt hình nộm vào bất cứ tư thế nào mình muốn.

“Đấy,” Tip tự hào tuyên bố, “đúng là một anh chàng thật bảnh, chắc sẽ dọa cho bà già Mombi thét lên mấy tiếng! Nhưng nếu được ăn mặc cho tử tế thì trông sẽ giống người thật hơn nhiều.”

Tìm quần áo xem chừng chẳng phải việc dễ; nhưng Tip bạo gan lục tung chiếc rương lớn nơi Mombi cất mọi món đồ kỷ niệm và những thứ quý giá, rồi tìm thấy tận đáy rương một chiếc quần tím, một chiếc áo sơ mi đỏ và một chiếc áo gi lê hồng có những chấm trắng. Cậu mang tất cả đến chỗ người gỗ, và dù quần áo không được vừa vặn lắm, cậu vẫn xoay xở mặc cho tạo vật ấy trông thật bảnh bao. Thêm mấy chiếc tất đan của Mombi và đôi giày cũ mòn của chính cậu là trang phục của người gỗ đã đầy đủ; Tip thích chí đến nỗi nhảy nhót, cười vang trong niềm vui sướng trẻ thơ.

“Mình phải đặt tên cho anh chàng mới được!” cậu reo lên. “Một anh chàng ra dáng thế này nhất định phải có tên. Mình nghĩ,” cậu nói thêm sau một thoáng suy nghĩ, “mình sẽ đặt tên cho anh chàng là ‘Jack Pumpkinhead’!”

---