Công chúa Irene và lũ yêu tinh

George MacDonald

Chương 1: Vì sao có câu chuyện về công chúa

Ngày xưa có một công chúa nhỏ, cha cô bé là vua một đất nước rộng lớn đầy núi non và thung lũng. Cung điện của nhà vua được xây trên một ngọn núi, rất nguy nga và đẹp đẽ. Công chúa tên là Irene, sinh ra ở đó; nhưng vì mẹ cô bé không được khỏe nên chẳng bao lâu sau khi chào đời, cô bé được gửi đến cho những người dân quê nuôi nấng trong một ngôi nhà lớn, nửa là lâu đài, nửa là nhà nông trại, nằm trên sườn một ngọn núi khác, chừng nửa đường từ chân lên đỉnh.

Công chúa là một cô bé đáng yêu, và lúc câu chuyện của tôi bắt đầu, cô bé chừng tám tuổi, tôi nghĩ vậy, nhưng cô bé lớn nhanh lắm. Gương mặt cô bé trắng trẻo, xinh xắn, đôi mắt như hai mảnh trời đêm, mỗi mảnh có một vì sao tan trong sắc biếc. Hẳn bạn sẽ nghĩ đôi mắt ấy biết mình từ đó mà đến, bởi chúng rất hay ngước lên về phía ấy. Trần phòng chơi của cô bé màu xanh, có điểm những vì sao, giống bầu trời hết mức người ta có thể làm được. Nhưng tôi ngờ rằng cô bé chưa từng trông thấy bầu trời thật với những vì sao, vì một lý do mà tôi nên nói ngay thì hơn.

Bên dưới những ngọn núi ấy có rất nhiều chỗ rỗng: những hang động khổng lồ và những lối đi quanh co, có nơi nước chảy qua, có nơi rực lên đủ sắc cầu vồng khi người ta đưa ánh sáng vào. Hẳn người ta chẳng biết được bao nhiêu về những hang động ấy nếu nơi đây không có mỏ: những giếng mỏ lớn và sâu, với những đường hầm và lối đi dài tỏa ra từ đó, được đào để lấy quặng vốn có đầy trong lòng núi. Trong lúc đào, những người thợ mỏ bắt gặp nhiều hang động tự nhiên như thế. Một vài hang có cửa ở mãi tận đằng xa, mở ra sườn núi hoặc một khe vực.

Trong những hang động dưới lòng đất ấy có một giống loài kỳ lạ sinh sống, có người gọi là quỷ lùn, có người gọi là kobold, có người gọi là yêu tinh. Trong nước lưu truyền một truyền thuyết rằng có thời chúng sống trên mặt đất và rất giống những người khác. Nhưng vì một lý do nào đó — các truyền thuyết đưa ra nhiều cách giải thích khác nhau — nhà vua đã bắt chúng nộp những khoản thuế mà chúng cho là quá nặng, hoặc buộc chúng tuân giữ những lệ chúng không thích, hoặc bắt đầu đối xử với chúng khắc nghiệt hơn bằng cách này hay cách khác và đặt ra những luật lệ nghiêm ngặt hơn; kết quả là tất cả đều biến mất khỏi đất nước. Tuy nhiên, theo truyền thuyết ấy, thay vì sang một nước khác, tất cả đều trốn vào những hang động dưới lòng đất; chúng chỉ ra khỏi đó vào ban đêm, mà ngay cả khi ấy cũng hiếm khi nhiều con cùng lộ diện, và không bao giờ xuất hiện trước nhiều người cùng một lúc. Người ta nói rằng ngay cả ban đêm, chúng cũng chỉ tụ họp ngoài trời ở những vùng núi vắng người qua lại nhất và hiểm trở nhất. Những ai từng trông thấy chúng đều bảo rằng qua nhiều thế hệ, chúng đã đổi khác rất nhiều; mà cũng chẳng có gì lạ, bởi chúng sống xa ánh mặt trời, ở những nơi lạnh lẽo, ẩm ướt và tối tăm. Giờ đây, chúng xấu xí khác thường, cả mặt mũi lẫn hình hài đều hoặc gớm ghiếc vô cùng, hoặc quái dị đến nực cười. Họ bảo rằng ngay cả trí tưởng tượng ngông cuồng nhất, dù dùng bút viết hay bút vẽ, cũng không thể bày ra một hình thù nào quái đản hơn diện mạo của chúng. Nhưng tôi ngờ những người nói thế đã tưởng nhầm vài con vật sống cùng chúng là chính bọn yêu tinh — chuyện này rồi tôi sẽ kể thêm. Bản thân bọn yêu tinh không khác con người đến mức lời miêu tả ấy khiến ta hình dung. Hình hài càng méo mó, chúng lại càng thêm hiểu biết và khôn khéo, và giờ đây chúng có thể làm những việc mà người trần chẳng ai hiểu nổi làm sao có thể làm được. Nhưng càng tinh ranh, chúng càng nghịch ác, và thú vui lớn của chúng là giở đủ mọi cách nghĩ ra được để quấy nhiễu những người sống dưới bầu trời, ở tầng bên trên chúng. Chúng vẫn còn đủ tình thương dành cho nhau để không đến nỗi tàn ác với những ai tình cờ gặp chúng chỉ vì thích tàn ác; tuy vậy, chúng vẫn hết lòng nuôi dưỡng mối thù tổ tiên truyền lại đối với những người đang chiếm giữ những gì xưa kia thuộc về chúng, đặc biệt là con cháu của vị vua đã khiến chúng bị xua đuổi, nên chúng tìm mọi cơ hội hành hạ họ bằng những cách quái gở chẳng kém chính những kẻ nghĩ ra; và dù thấp lùn, méo mó, sức lực của chúng cũng chẳng thua gì sự tinh ranh. Rồi dần dần, chúng có một ông vua và một bộ máy cai trị riêng; ngoài việc lo liệu những chuyện đơn giản trong nội bộ, công việc chủ yếu của bộ máy ấy là nghĩ cách gây rắc rối cho láng giềng. Đến đây, hẳn bạn đã hiểu vì sao công chúa nhỏ chưa bao giờ nhìn thấy bầu trời về đêm. Người ta sợ yêu tinh quá nên không dám để cô bé ra khỏi nhà vào ban đêm, dù có đông người theo hầu đến đâu chăng nữa; và họ có lý do chính đáng để sợ, như rồi chúng ta sẽ thấy.

---