Vòng quanh thế giới trong 80 ngày

Jules Verne

Chương 1

Trong đó Phileas Fogg và Passepartout ưng thuận với nhau, một người làm chủ, một người làm người hầu.

Năm 1872, ông Phileas Fogg sống tại số 7 phố Saville Row, Burlington Gardens, trong ngôi nhà nơi Sheridan qua đời năm 1814. Ông là một trong những hội viên nổi bật nhất của Câu lạc bộ Reform, dù dường như lúc nào cũng tránh gây chú ý; một nhân vật bí ẩn mà người ta chẳng biết gì nhiều, ngoài việc ông là người lịch duyệt, phong nhã. Người ta bảo ông giống Byron — ít nhất khuôn đầu ông cũng có dáng dấp Byron; nhưng đây là một Byron có râu, điềm tĩnh, có thể sống thêm nghìn năm mà chẳng già đi.

Phileas Fogg chắc chắn là người Anh, còn ông có phải người Luân Đôn hay không thì khó biết hơn. Chưa ai từng thấy ông ở sở giao dịch chứng khoán, ở Ngân hàng Anh hay trong các văn phòng kế toán của khu “City”; trong số những chiếc tàu cập các bến cảng Luân Đôn, chẳng chiếc nào thuộc về ông; ông không làm công chức; ông chưa từng ghi danh vào một hội luật sư nào, dù là Temple, Lincoln’s Inn hay Gray’s Inn; giọng ông cũng chưa từng vang lên trong Tòa Đại pháp, Tòa Ngân khố, Tòa Nữ hoàng hay các tòa án giáo hội. Chắc chắn ông không phải nhà công nghiệp; cũng chẳng phải thương gia hay điền chủ. Tên ông xa lạ với các hội khoa học và học thuật, và chưa ai biết ông từng tham gia những cuộc bàn luận uyên bác của Viện Hoàng gia Anh hay Viện Luân Đôn, Hội Thợ thủ công hay Viện Nghệ thuật và Khoa học. Thật ra, ông không thuộc một hội nào trong vô số hội đoàn tràn ngập thủ đô nước Anh, từ Hội Hòa âm cho đến Hội Côn trùng học, vốn được lập ra chủ yếu để diệt trừ các loài côn trùng gây hại.

Phileas Fogg là hội viên Câu lạc bộ Reform, và chỉ có thế.

Việc ông được nhận vào câu lạc bộ kén chọn này cũng khá đơn giản.

Ông được ngân hàng Barings đứng ra giới thiệu; ông có tín dụng tại ngân hàng này. Những tấm séc của ông luôn được thanh toán ngay khi xuất trình, trích từ tài khoản vãng lai lúc nào cũng dồi dào tiền.

Phileas Fogg có giàu không? Chắc chắn là có. Nhưng ngay những người biết ông rõ nhất cũng không hình dung nổi ông đã gây dựng tài sản bằng cách nào, mà muốn biết chuyện ấy thì ông Fogg hẳn là người cuối cùng nên tìm đến hỏi. Ông không phung phí, song cũng chẳng keo kiệt; bởi hễ biết ở đâu cần tiền cho một mục đích cao đẹp, hữu ích hay từ thiện, ông đều lặng lẽ giúp tiền, đôi khi còn giấu tên. Tóm lại, chẳng ai kín tiếng bằng ông. Ông nói rất ít, và tính trầm mặc ấy dường như càng khiến ông thêm bí ẩn. Nếp sinh hoạt hằng ngày của ông ai cũng có thể quan sát; nhưng việc gì ông làm cũng giống hệt những gì ông vẫn làm từ trước, khiến những kẻ tò mò chẳng biết đâu mà lần.

Ông đã từng đi đây đi đó chăng? Rất có thể, bởi dường như không ai am hiểu thế giới hơn ông; chẳng nơi nào dù hẻo lánh đến mấy mà ông không tỏ ra biết rõ. Ông thường chỉ dùng vài lời rành rọt để đính chính hàng nghìn phỏng đoán mà các hội viên đưa ra về những nhà du hành mất tích, bặt vô âm tín, chỉ ra điều gì thật sự có thể xảy ra; ông dường như có một thứ linh giác, bởi sự việc thường diễn ra đúng như ông dự đoán. Hẳn ông đã đi khắp nơi, ít nhất cũng trong tâm tưởng.

Chí ít có một điều chắc chắn: đã nhiều năm Phileas Fogg không rời Luân Đôn. Những người được vinh hạnh biết ông rõ hơn người khác đều quả quyết rằng chẳng ai có thể tự nhận đã từng thấy ông ở nơi nào khác. Hai thú tiêu khiển duy nhất của ông là đọc báo và đánh bài whist. Ông thường thắng trong trò chơi này, một trò không cần lời nói nên rất hợp tính ông; nhưng tiền thắng chưa bao giờ vào túi ông mà được dành riêng làm quỹ cho các việc từ thiện. Ông Fogg chơi vì thú chơi, chứ không phải để thắng. Trong mắt ông, trò chơi ấy là một cuộc đọ sức, một cuộc vật lộn với khó khăn, nhưng là một cuộc vật lộn không cần nhúc nhích, không gây mệt nhọc, rất hợp với sở thích của ông.

Không thấy Phileas Fogg có vợ hay con cái, chuyện vẫn có thể xảy ra với cả những người lương thiện nhất; cũng chẳng thấy ông có họ hàng hay bạn thân, điều này thì chắc chắn hiếm hơn. Ông sống một mình trong ngôi nhà ở phố Saville Row, nơi chẳng ai đặt chân vào. Chỉ một người hầu cũng đủ phục dịch ông. Ông ăn sáng và ăn tối ở câu lạc bộ vào những giờ được ấn định chính xác như toán học, bao giờ cũng trong căn phòng ấy, tại chiếc bàn ấy, không bao giờ dùng bữa với các hội viên khác, lại càng không dẫn theo khách; đúng nửa đêm ông về nhà rồi lên giường ngay. Ông không bao giờ dùng đến những phòng nghỉ ấm cúng mà Câu lạc bộ Reform dành cho các hội viên được ưu đãi. Trong hai mươi bốn giờ mỗi ngày, ông ở phố Saville Row mười giờ, để ngủ hoặc sửa soạn trang phục và chỉnh trang. Mỗi khi muốn đi dạo, ông lại đều bước trong tiền sảnh lát đá khảm, hoặc trong hành lang hình tròn có mái vòm tựa trên hai mươi cột đá porphyr đỏ kiểu Ionia, ánh sáng lọt vào qua những ô cửa kính sơn xanh. Khi ông ăn sáng hay ăn tối, mọi nơi trong câu lạc bộ — từ nhà bếp, các kho thực phẩm đến phòng trữ rượu và phòng sữa — đều góp những thức ngon lành nhất bày kín bàn ông; phục vụ ông là những người hầu bàn nghiêm trang nhất, mặc áo đuôi tôm, đi giày đế nỉ mềm, dọn món ăn bằng bộ đồ sứ riêng trên khăn bàn bằng vải lanh hảo hạng nhất; những bình rượu của câu lạc bộ, được đúc từ một kiểu khuôn nay đã thất truyền, chứa rượu sherry, rượu port và vang đỏ Bordeaux pha quế ông dùng; còn các thức uống đều được ướp lạnh mát rượi bằng nước đá mang về từ các hồ nước ở Mỹ với giá rất đắt.

Nếu sống như vậy là lập dị, thì phải thú nhận rằng sự lập dị cũng có cái hay.

Ngôi nhà lớn ở phố Saville Row tuy không xa hoa nhưng hết sức tiện nghi. Nếp sinh hoạt của chủ nhà vốn chẳng đòi hỏi mấy công sức ở người hầu duy nhất, nhưng Phileas Fogg lại yêu cầu người ấy phải nhanh nhẹn và đúng giờ đến mức gần như vượt quá sức con người. Chính ngày 2 tháng Mười hôm ấy, ông đã sa thải James Forster vì chàng trai xui xẻo này mang cho ông nước để cạo râu ở nhiệt độ tám mươi tư độ Fahrenheit thay vì tám mươi sáu độ; giờ ông đang đợi người thay thế, hẹn có mặt trong khoảng từ mười một giờ đến mười một giờ rưỡi.

Phileas Fogg ngồi ngay ngắn trên ghế bành, hai bàn chân khép sát như một người lính phóng lựu trong cuộc duyệt binh, hai tay đặt trên đầu gối, người thẳng, đầu ngẩng; mắt ông không rời chiếc đồng hồ có cấu tạo phức tạp, chỉ cả giờ, phút, giây, ngày, tháng lẫn năm. Đúng mười một giờ rưỡi, theo thói quen hằng ngày, ông Fogg sẽ rời phố Saville Row đến Câu lạc bộ Reform.

Đúng lúc ấy có tiếng gõ cửa căn phòng ấm cúng nơi Phileas Fogg đang ngồi, và James Forster, người hầu vừa bị sa thải, xuất hiện.

“Người hầu mới ạ,” anh ta nói.

Một chàng trai ba mươi tuổi bước tới và cúi chào.

“Anh là người Pháp thì phải,” Phileas Fogg hỏi, “và tên anh là John?”

“Jean, nếu ông cho phép,” người mới đến đáp, “Jean Passepartout, cái họ cứ đeo riết lấy tôi vì tôi vốn có khiếu chuyển từ nghề này sang nghề khác. Tôi tin mình là người lương thiện, thưa ông, nhưng nói thật ra thì tôi đã làm qua mấy nghề. Tôi từng hát rong, từng làm diễn viên cưỡi ngựa trong rạp xiếc; hồi ấy tôi nhào lộn như Leotard và múa trên dây như Blondin. Sau đó tôi làm thầy dạy thể dục để tận dụng tài nghệ cho tốt hơn; rồi làm trung sĩ trong đội cứu hỏa ở Paris, tham gia chữa không ít đám cháy lớn. Nhưng năm năm trước tôi rời nước Pháp, và vì muốn hưởng cảnh êm ấm gia đình, tôi xin làm người hầu riêng ở nước Anh này. Thấy mình vẫn chưa tìm được chỗ thích hợp, lại nghe nói ông Phileas Fogg là vị quý ông nghiêm ngặt và có nếp sống ổn định nhất Vương quốc Anh, tôi tìm đến ông với hy vọng được sống yên ổn trong nhà ông và quên cả cái tên Passepartout.”

“Tôi ưng cái tên Passepartout,” ông Fogg đáp. “Tôi nhận được những lời giới thiệu rất tốt về anh; những điều tôi nghe nói về anh đều tốt. Anh biết các điều kiện của tôi rồi chứ?”

“Vâng, thưa ông.”

“Tốt! Mấy giờ rồi?”

“Mười một giờ hai mươi hai phút,” Passepartout đáp, rút từ tận đáy túi ra một chiếc đồng hồ bạc to tướng.

“Đồng hồ anh chậm quá,” ông Fogg nói.

“Xin lỗi, thưa ông, không thể thế được —”

“Đồng hồ anh chậm bốn phút. Không sao; chỉ cần nói cho anh biết thế là đủ. Bây giờ, kể từ lúc này, mười một giờ hai mươi chín phút sáng thứ Tư hôm nay, ngày 2 tháng Mười, anh vào làm cho tôi.”

Phileas Fogg đứng dậy, tay trái cầm lấy mũ, đội lên đầu bằng một động tác máy móc, rồi đi ra không nói một lời.

Passepartout nghe cửa ngoài đóng lại một lần; đó là ông chủ mới của anh ra khỏi nhà. Anh nghe cửa đóng lại lần nữa; đến lượt người tiền nhiệm của anh, James Forster, ra đi. Passepartout còn lại một mình trong ngôi nhà ở phố Saville Row.

---