วอชิงตันสแควร์

Henry James

บทที่ 1

ในช่วงหนึ่งของครึ่งแรกแห่งศตวรรษนี้ โดยเฉพาะในระยะท้ายของครึ่งศตวรรษนั้น มีแพทย์ผู้หนึ่งประกอบวิชาชีพอย่างรุ่งเรืองอยู่ในนครนิวยอร์ก ชาวสหรัฐอเมริกานั้นยกย่องผู้มีความสามารถโดดเด่นในวิชาชีพแพทย์มาแต่ไหนแต่ไร และแพทย์ผู้นี้ก็ได้รับความนับถือมากเป็นพิเศษทีเดียวก็ว่าได้ ในอเมริกา วิชาชีพนี้ได้รับเกียรติเสมอมา และอ้างได้อย่างเป็นที่ยอมรับยิ่งกว่าในประเทศอื่นใดว่าเป็นวิชาชีพ “ชั้นสูง” ในประเทศที่คนเราจะมีบทบาทในสังคมได้ก็ต่อเมื่อหารายได้เอง หรือทำทีว่าหารายได้เองนั้น ศิลปะการรักษาโรคดูจะรวมข้อดีสองประการที่สังคมยอมรับนับถือไว้ด้วยกันได้อย่างดียิ่ง การแพทย์เป็นเรื่องของการใช้ประโยชน์ได้จริง ซึ่งในสหรัฐอเมริกาถือเป็นข้อดีอย่างยิ่ง อีกทั้งยังมีแสงแห่งวิทยาศาสตร์ส่องถึง—ข้อดีซึ่งเป็นที่ชื่นชมในสังคมที่แม้ผู้คนจะรักความรู้ ก็ใช่ว่าจะมีเวลาว่างและโอกาสศึกษาหาความรู้อยู่เสมอไป ส่วนหนึ่งที่ทำให้หมอสโลเปอร์มีชื่อเสียงก็คือ ความรู้กับฝีมือของเขามีน้ำหนักเสมอกันพอดี เขาเป็นหมอที่อาจเรียกได้ว่าทรงภูมิ แต่วิธีรักษาของเขาไม่มีอะไรเป็นหลักการลอย ๆ—เขาสั่งให้คนไข้กินอะไรสักอย่างเสมอ แม้ใคร ๆ จะเห็นว่าเขาละเอียดถี่ถ้วนอย่างยิ่ง เขาก็ไม่ได้ยึดทฤษฎีเสียจนคนไข้อึดอัด และหากบางครั้งเขาจะอธิบายเรื่องต่าง ๆ ละเอียดเกินกว่าที่ดูจะเป็นประโยชน์ต่อคนไข้ เขาก็ไม่เคยไปไกลถึงขั้นหวังพึ่งแต่คำอธิบายเพียงอย่างเดียว (อย่างหมอบางคนที่เคยได้ยินเล่ากันมา) แต่จะทิ้งใบสั่งยาที่อ่านไม่รู้เรื่องไว้ให้เสมอ มีหมอบางคนที่ทิ้งใบสั่งยาไว้โดยไม่อธิบายอะไรเลย ซึ่งเขาก็ไม่ใช่หมอประเภทนั้นเช่นกัน อันที่จริง นั่นเป็นพวกที่หยาบสามัญที่สุด จะเห็นได้ว่าข้าพเจ้ากำลังกล่าวถึงคนฉลาดผู้หนึ่ง และนี่เองคือเหตุผลแท้จริงที่ทำให้หมอสโลเปอร์กลายเป็นผู้มีชื่อเสียงของเมือง ในช่วงเวลาที่เรื่องของเราจะกล่าวถึงเขาเป็นหลัก เขามีอายุราวห้าสิบปี และกำลังเป็นที่นิยมถึงขีดสุด เขามีปฏิภาณคมคายมาก และในวงสังคมชั้นสูงของนิวยอร์กก็ถือกันว่าเขาเป็นคนเจนโลก—ซึ่งที่จริง เขาก็เจนโลกอยู่มากพอทีเดียว เพื่อป้องกันความเข้าใจผิดที่อาจเกิดขึ้น ข้าพเจ้าขอรีบบอกเสียก่อนว่า เขาไม่ใช่คนอวดอ้างหลอกลวงแม้แต่น้อย เขาเป็นคนซื่อตรงอย่างแท้จริง—ซื่อตรงถึงระดับที่เขาอาจยังไม่เคยมีโอกาสแสดงให้เห็นได้เต็มที่ และแม้จะไม่นับน้ำใจอันดียิ่งของคนในแวดวงที่เขารักษาคนไข้อยู่ ซึ่งชอบอวดอยู่ไม่น้อยว่าตนมีหมอที่ “ปราดเปรื่องที่สุด” ในประเทศ เขาก็พิสูจน์ให้เห็นทุกวันว่ามีความสามารถสมดังคำยกย่องของผู้คน เขาเป็นนักสังเกต กระทั่งเป็นนักปรัชญาด้วยซ้ำ และความปราดเปรื่องของเขาก็เป็นไปโดยธรรมชาติ ทั้งยัง (ดังที่ผู้คนพูดกัน) แสดงออกมาได้อย่างง่ายดายเสียจนเขาไม่เคยมุ่งเพียงจะสร้างความประทับใจ และไม่มีกลเม็ดเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือท่าทีอวดอ้างอย่างพวกคนมีชื่อเสียงชั้นรอง ต้องยอมรับว่าโชคชะตาเข้าข้างเขา และหนทางสู่ความรุ่งเรืองที่เขาก้าวไปก็นุ่มสบายเท้ายิ่งนัก เมื่ออายุยี่สิบเจ็ดปี เขาแต่งงานด้วยความรักกับหญิงสาวทรงเสน่ห์ยิ่ง มิสแคเธอรีน แฮร์ริงตัน แห่งนิวยอร์ก ซึ่งนอกจากเสน่ห์แล้ว ยังนำสินเดิมก้อนใหญ่มาให้เขาด้วย มิสซิสสโลเปอร์มีอัธยาศัยดี กิริยาอ่อนช้อย รอบรู้ศิลปวิทยา และสง่างาม ในปี 1820 เธอเป็นหนึ่งในสาวสวยของมหานครน้อยอันมีอนาคตไกลแห่งนั้น ซึ่งกระจุกตัวอยู่รอบแบตเตอรีและมองออกไปเห็นอ่าว โดยมีแนวหญ้าริมถนนคาแนลบอกเขตด้านเหนือสุด แม้อายุเพียงยี่สิบเจ็ดปี ออสติน สโลเปอร์ก็สร้างชื่อไว้มากพอจะทำให้การที่หญิงสาวในวงสังคมชั้นสูง ผู้มีรายได้หนึ่งหมื่นดอลลาร์และดวงตาชวนหลงใหลที่สุดบนเกาะแมนแฮตตัน เลือกเขาจากบรรดาชายสิบสองคนที่มาติดพัน ดูเป็นเรื่องผิดธรรมดาน้อยลง ดวงตาคู่นี้กับสิ่งอื่นอีกบางอย่างที่มาพร้อมกันทำให้แพทย์หนุ่มพึงพอใจอย่างยิ่งอยู่นานราวห้าปี เขาเป็นทั้งสามีที่อุทิศใจให้ภรรยาและมีความสุขอย่างยิ่ง การแต่งงานกับหญิงมั่งคั่งไม่ได้ทำให้เขาเปลี่ยนแนวทางที่วางไว้ให้ตนเอง เขาทุ่มเทให้วิชาชีพด้วยจุดหมายแน่วแน่ ราวกับว่ายังไม่มีทรัพย์สินอื่นใดนอกจากส่วนแบ่งจากมรดกจำนวนไม่มากนักที่เขาได้รับร่วมกับพี่น้องชายหญิงเมื่อพ่อของเขาถึงแก่กรรม จุดหมายนี้ไม่ได้มีการหาเงินเป็นหลัก—แต่เป็นการเรียนรู้อะไรสักอย่าง และทำอะไรสักอย่างเสียมากกว่า เรียนรู้สิ่งที่น่าสนใจ และทำสิ่งที่เป็นประโยชน์—กล่าวอย่างคร่าว ๆ นี่คือแผนการที่เขาวางไว้ และเขาไม่เห็นว่าการที่ภรรยาของเขาบังเอิญมีรายได้จะทำให้ความสมเหตุสมผลของแผนการนี้เปลี่ยนไปแม้แต่น้อย เขาชอบงานรักษาคนไข้ ชอบใช้ฝีมือ และยินดีที่รู้ว่าตนมีฝีมือเช่นนั้น อีกทั้งความจริงที่ว่าหากไม่ได้เป็นหมอแล้วเขาก็เป็นอย่างอื่นไม่ได้เลย ก็ชัดเจนเสียจนเขายังคงเป็นหมอต่อไปภายใต้สภาพการณ์ที่ดีที่สุดเท่าที่จะเป็นได้ แน่นอนว่าความสุขสบายในครัวเรือนช่วยให้เขาพ้นจากงานหนักจำเจไปได้มาก และการที่ภรรยาของเขามีสายสัมพันธ์กับ “ผู้ดีชั้นสูง” ก็ทำให้เขาได้คนไข้มามากมาย อาการเจ็บป่วยของคนไข้เหล่านี้ แม้อาจไม่น่าสนใจในตัวมันเองไปกว่าของคนชั้นล่าง แต่อย่างน้อยก็มีให้เห็นอย่างสม่ำเสมอกว่า เขาต้องการประสบการณ์ และตลอดยี่สิบปีเขาก็ได้ประสบการณ์มากมาย ต้องกล่าวเพิ่มเติมด้วยว่า ประสบการณ์นั้นมาถึงเขาในบางรูปแบบซึ่งไม่ว่าจะมีคุณค่าในตัวมันเองเพียงใด เขาก็ไม่ยินดีรับเลย ลูกคนแรกของเขาเป็นเด็กชายตัวน้อยที่มีแววโดดเด่นอย่างยิ่ง ตามความเชื่อมั่นของคุณหมอผู้ไม่ใช่คนตื่นเต้นชื่นชมอะไรง่าย ๆ เด็กชายเสียชีวิตเมื่ออายุสามขวบ แม้จะพยายามช่วยชีวิตเขาด้วยทุกวิถีทางเท่าที่ความรักทะนุถนอมของแม่และวิทยาการของพ่อจะคิดหามาได้แล้วก็ตาม สองปีต่อมา มิสซิสสโลเปอร์ให้กำเนิดทารกอีกคน—ทารกที่คุณหมอรู้สึกว่า เพศของเธอทำให้เด็กผู้น่าสงสารยังทดแทนลูกหัวปีที่เขาอาลัยอาวรณ์ได้ไม่ดีพอ ลูกชายที่เขาเคยตั้งใจมั่นว่าจะเลี้ยงให้เติบโตเป็นบุรุษผู้น่าชื่นชม เด็กหญิงตัวน้อยทำให้เขาผิดหวัง ทว่านั่นยังไม่ใช่เรื่องเลวร้ายที่สุด หนึ่งสัปดาห์หลังเธอเกิด ผู้เป็นแม่ซึ่งยังสาวและอยู่ในสภาพที่เรียกกันว่าฟื้นตัวดี กลับมีอาการน่าวิตกขึ้นอย่างฉับพลัน และก่อนจะครบอีกสัปดาห์ ออสติน สโลเปอร์ก็กลายเป็นพ่อม่าย

สำหรับคนที่มีอาชีพช่วยให้ผู้อื่นมีชีวิตอยู่ เขานับว่าทำได้ไม่ดีเลยในครอบครัวของตน และหมอผู้ปราดเปรื่องที่สูญเสียภรรยาของเขาและลูกชายตัวน้อยของเขาไปภายในสามปี ก็ควรเตรียมใจไว้บ้างว่าอาจมีคนตั้งข้อสงสัยในฝีมือหรือความรักของเขา แต่สหายของเราผู้นี้กลับรอดพ้นจากคำวิจารณ์ กล่าวคือ เขารอดพ้นจากคำวิจารณ์ทั้งปวง เว้นแต่คำวิจารณ์ของตนเอง ซึ่งทั้งรู้จริงและน่าครั่นคร้ามยิ่งกว่าของใครอยู่มาก เขาแบกรับคำตำหนิอันเป็นเรื่องส่วนตัวอย่างยิ่งนี้ไปตลอดชีวิตที่เหลือ ในคืนหลังจากภรรยาของเขาเสียชีวิต เขาถูกเฆี่ยนตีด้วยมือที่หนักที่สุดเท่าที่เขารู้จัก และรอยแผลเป็นนั้นก็ติดตัวเขาไปชั่วชีวิต ผู้คนในสังคมซึ่งเห็นคุณค่าในตัวเขาดังที่ข้าพเจ้าได้กล่าวมาแล้ว สงสารเขามากเกินกว่าจะเหน็บแนม เคราะห์ร้ายของเขาทำให้เขายิ่งน่าสนใจ และถึงกับช่วยให้เขาเป็นที่นิยมในวงสังคมเสียด้วย มีผู้ให้ข้อสังเกตว่า แม้แต่ครอบครัวแพทย์ก็ไม่อาจรอดพ้นจากโรคภัยชนิดที่คุกคามอย่างแฝงเร้นเป็นพิเศษได้ และว่าไปแล้ว หมอสโลเปอร์ก็เคยเสียคนไข้รายอื่นนอกจากสองคนที่ข้าพเจ้ากล่าวถึงมาแล้ว ซึ่งนับเป็นแบบอย่างอันทรงเกียรติ เขายังเหลือลูกสาวตัวน้อยอยู่ และถึงเธอจะไม่ใช่อย่างที่เขาปรารถนา เขาก็ตั้งใจจะเลี้ยงเธอให้ได้ดีเท่าที่จะเป็นไปได้ เขามีอำนาจที่ยังไม่ได้ใช้เก็บสำรองอยู่ เด็กหญิงจึงได้รับประโยชน์จากอำนาจนั้นอย่างมากในช่วงต้นของชีวิต แน่นอนว่าเธอได้ชื่อตามแม่ผู้น่าสงสาร และแม้แต่เมื่อเธอยังเป็นทารกตัวเล็กกระจ้อยร่อย คุณหมอก็ไม่เคยเรียกเธอด้วยชื่ออื่นนอกจากแคเธอรีน เธอเติบโตเป็นเด็กที่สมบูรณ์แข็งแรงและมีสุขภาพดียิ่ง พ่อของเธอมักมองเธอแล้วบอกตนเองว่า ถึงเธอจะเป็นอย่างนี้ อย่างน้อยเขาก็ไม่ต้องกลัวว่าจะสูญเสียเธอไป ข้าพเจ้าใช้คำว่า “ถึงเธอจะเป็นอย่างนี้” เพราะถ้าจะพูดความจริงแล้ว—แต่ความจริงข้อนี้ ข้าพเจ้าขอเก็บไว้เล่าในภายหลัง

---