Siết thêm một vòng

Henry James

Chương 1

Tôi nhớ cả quãng đầu ấy là một chuỗi những lần bay bổng rồi chùng xuống, lòng khẽ bập bênh giữa những nhịp đập mừng vui và lo ngại. Sau lúc phấn chấn đáp lại lời thỉnh cầu của ông chủ ở thành phố, dù sao tôi cũng trải qua hai ngày thật khổ sở — lại thấy ngờ vực, thậm chí tin chắc mình đã lầm. Tôi mang tâm trạng ấy suốt những giờ dài ngồi trên chiếc xe ngựa chở khách xóc nảy, lắc lư, đưa tôi đến trạm dừng nơi sẽ có xe từ nhà ra đón. Tôi được báo rằng xe đón đã đặt sẵn, và lúc xế chiều tháng Sáu, tôi thấy một cỗ xe ngựa thuê rộng rãi đang chờ mình. Đi xe vào giờ ấy, trong một ngày đẹp trời, qua miền quê mà vẻ ngọt ngào mùa hạ dường như đang thân ái chào đón tôi, lòng can đảm của tôi lại dâng lên; rồi khi xe rẽ vào lối đi giữa hai hàng cây, tôi thấy như được giải thoát — cảm giác nhẹ nhõm ấy có lẽ chỉ chứng tỏ trước đó tinh thần tôi đã sa sút đến đâu. Tôi cho rằng mình hẳn đã chờ đợi, hoặc lo sợ sẽ gặp, một cảnh gì hiu quạnh đến mức cảnh tượng đón tôi lại thành một bất ngờ dễ chịu. Tôi nhớ ấn tượng hết sức dễ chịu trước mặt tiền rộng, sáng sủa, những cửa sổ mở, những tấm rèm tinh tươm và hai cô hầu gái đang nhìn ra; tôi nhớ bãi cỏ, những bông hoa tươi thắm, tiếng bánh xe lạo xạo trên sỏi và những vòm cây chụm lại, bên trên là đàn quạ bay lượn, kêu quang quác giữa bầu trời vàng óng. Cảnh vật có một vẻ bề thế khiến nơi này khác hẳn mái nhà nghèo nàn của tôi, và ngay lúc ấy, một người nhã nhặn xuất hiện ở cửa, dắt tay một cô bé, nhún gối chào tôi rất đúng phép, như thể tôi là bà chủ hay một vị khách quý. Những gì nghe được ở phố Harley đã khiến tôi hình dung nơi này khiêm tốn hơn; nhớ lại điều ấy, tôi càng thấy ông chủ có cốt cách của một quý ông, và nghĩ rằng những gì mình sắp được hưởng có lẽ còn hơn cả lời ông chủ hứa.

Mãi hôm sau lòng tôi mới lại chùng xuống, bởi suốt những giờ tiếp đó, niềm hân hoan được làm quen với đứa nhỏ tuổi hơn trong hai học trò cứ cuốn tôi đi. Cô bé đi cùng bà Grose ngay lập tức hiện ra trước mắt tôi như một sinh linh đáng yêu đến nỗi được gần gũi cô bé quả là một may mắn lớn. Đó là đứa trẻ đẹp nhất tôi từng thấy, và về sau tôi lấy làm lạ vì sao ông chủ của tôi không kể nhiều hơn về cô bé. Đêm ấy tôi ngủ rất ít — tôi quá náo nức; và tôi nhớ cả điều này nữa cũng làm tôi ngỡ ngàng, còn đọng lại trong tôi, càng khiến tôi cảm thấy mình được đối đãi rộng rãi. Căn phòng rộng lớn, bề thế, thuộc hạng đẹp nhất trong nhà, chiếc giường lớn tưởng chừng dành cho bậc vương giả, những tấm rèm hoa văn xếp nhiều nếp, những tấm gương dài mà lần đầu tiên tôi có thể soi mình từ đầu đến chân, tất cả — cũng như sức quyến rũ lạ thường của cô bé tôi trông nom — đều có vẻ là những điều tốt đẹp tôi được hưởng thêm. Ngay từ giây phút đầu, việc tôi sẽ hòa hợp với bà Grose cũng là một điều tốt đẹp được hưởng thêm, dù trên đường tới đây, ngồi trong xe ngựa chở khách, tôi e mình đã lo nghĩ khá nhiều về mối quan hệ ấy. Thực ra, giữa những điều mở ra trước mắt lúc đầu, điều duy nhất có thể khiến tôi lại e ngại chính là bà rõ ràng quá mừng khi thấy tôi. Chỉ trong nửa giờ, tôi đã nhận ra rằng người đàn bà đẫy đà, chất phác, dung mạo bình thường, sạch sẽ, khỏe khoắn ấy mừng đến nỗi phải thật sự giữ ý để khỏi bộc lộ quá nhiều. Ngay khi ấy tôi cũng hơi thắc mắc vì sao bà muốn giấu niềm vui đó; và tất nhiên, nếu ngẫm nghĩ, nếu sinh nghi, tôi có thể đã thấy bất an.

Nhưng tôi thấy yên lòng vì chẳng thể có nỗi bất an nào trong mối gắn bó với cô bé của tôi, một hình ảnh rạng ngời, thánh thiện đến thế. Có lẽ chính hình ảnh cô bé với vẻ đẹp thiên thần, hơn bất cứ điều gì khác, đã khiến tôi bồn chồn, để rồi trước khi trời sáng, mấy lần tôi phải dậy đi quanh phòng, ngắm cho trọn quang cảnh trong ngoài; để qua cửa sổ mở ngắm ánh rạng đông mùa hạ mờ nhạt, nhìn những phần khác của ngôi nhà nằm trong tầm mắt, và trong lúc bóng đêm nhạt dần, những con chim đầu tiên bắt đầu ríu rít, lắng nghe xem liệu một hai âm thanh khác thường mà tôi ngỡ đã nghe thấy từ trong nhà, chứ không phải ngoài nhà, có lặp lại hay không. Có lúc tôi tin mình nhận ra tiếng kêu của một đứa trẻ, mơ hồ, xa vẳng; có lúc tôi thấy mình giật mình, chỉ vừa đủ nhận biết, như thể có bước chân nhẹ đi ngang cửa. Nhưng những điều tưởng nghe thấy ấy vẫn đủ mơ hồ để tôi gạt đi, và giờ đây chúng chỉ trở lại với tôi dưới ánh sáng — hay đúng hơn, phải nói là trong bóng tối — của những chuyện khác xảy ra về sau. Chăm nom, dạy dỗ, “uốn nắn” Flora bé bỏng hiển nhiên sẽ làm nên một cuộc sống hạnh phúc và hữu ích. Chúng tôi đã thỏa thuận ở dưới nhà rằng sau đêm đầu tiên này, cô bé đương nhiên sẽ ngủ trong phòng tôi; chiếc giường nhỏ màu trắng của cô bé đã được kê sẵn trong phòng tôi chính để làm việc ấy. Tôi đã nhận đảm đương toàn bộ việc chăm sóc cô bé, và cô bé chỉ ở lại với bà Grose nốt đêm ấy vì chúng tôi nghĩ tới sự bỡ ngỡ không thể tránh khỏi của tôi và tính nhút nhát tự nhiên của cô bé. Dù nhút nhát như thế — mà bản thân cô bé, theo một cách lạ lùng hết sức, lại hoàn toàn thẳng thắn và can đảm về điều ấy, không chút ngượng ngùng, cứ để chúng tôi đem ra bàn, gán tính ấy cho cô bé và căn cứ vào đó mà định liệu, với vẻ yên bình sâu lắng, ngọt ngào thực sự như một hài nhi thánh trong tranh Raphael — tôi vẫn tin chắc chẳng mấy chốc cô bé sẽ mến tôi. Sở dĩ lúc ấy tôi đã mến cả bà Grose, một phần cũng vì tôi thấy bà vui trước sự ngưỡng mộ và ngạc nhiên của tôi, khi tôi ngồi ăn tối bên bốn cây nến cao, còn học trò của tôi, ngồi trên chiếc ghế cao, đeo yếm, rạng rỡ đối diện tôi giữa những ngọn nến, trước phần bánh mì và sữa. Dĩ nhiên, có những điều trước mặt Flora chúng tôi chỉ có thể trao đổi qua những cái nhìn chan chứa kinh ngạc và mãn nguyện, những lời ám chỉ kín đáo, vòng vo.

“Thế còn cậu bé — cậu bé có giống cô bé không? Cậu bé cũng đặc biệt đến thế sao?”

Ai lại đi tâng bốc một đứa trẻ. “Ồ, thưa cô, hết sức đặc biệt. Nếu cô đã thấy cô bé này đáng yêu đến thế!” — bà đứng đó, tay cầm một chiếc đĩa, rạng rỡ nhìn cô bé đang ngồi cùng chúng tôi; cô bé hết nhìn người này lại nhìn người kia bằng đôi mắt thanh thản như của thiên thần, chẳng có gì trong đó khiến chúng tôi phải ngừng lời.

“Phải; nếu tôi thấy thế thì —?”

“Cô sẽ mê mẩn cậu công tử nhỏ!”

“Vậy thì, tôi nghĩ mình đến đây chính là để được thế — để được mê mẩn. Tuy nhiên, tôi e rằng,” tôi nhớ mình chợt muốn nói thêm, “tôi vốn khá dễ mê mẩn. Tôi đã mê mẩn ngay ở Luân Đôn rồi!”

Tôi vẫn còn thấy rõ gương mặt rộng của bà Grose khi bà hiểu ý tôi. “Ở phố Harley ư?”

“Ở phố Harley.”

“À, thưa cô, cô đâu phải người đầu tiên — và cũng sẽ chẳng phải người cuối cùng.”

“Ồ, tôi đâu dám,” tôi có thể cười mà đáp, “nhận mình là người duy nhất. Dù sao, theo tôi hiểu thì ngày mai học trò còn lại của tôi sẽ về, phải không?”

“Không phải ngày mai — thứ Sáu, thưa cô. Cậu bé cũng đến bằng xe ngựa chở khách như cô, có người áp tải trông nom, và cũng chiếc xe ngựa riêng ấy sẽ ra đón cậu bé.”

Tôi liền nói rằng như vậy, việc vừa phải lẽ, vừa vui vẻ, thân tình là tôi cùng em gái bé bỏng của cậu bé ra chờ khi xe ngựa chở khách tới; bà Grose tán thành ý ấy nồng nhiệt đến nỗi không hiểu sao tôi xem thái độ của bà như một lời hứa khiến tôi yên lòng — mà ơn trời, lời hứa ấy chưa từng bị phụ! — rằng chúng tôi sẽ hoàn toàn đồng lòng trong mọi chuyện. Ôi, bà mừng biết bao vì tôi đã tới!

Điều tôi cảm thấy hôm sau, theo tôi, không thể thực sự gọi là một sự chùng xuống sau niềm hân hoan lúc mới đến; có lẽ cùng lắm đó chỉ là chút ngợp ngạt khi tôi hiểu đầy đủ hơn quy mô của cảnh sống mới, trong lúc đi quanh, ngước nhìn, thu tất cả vào mắt. Cảnh sống ấy dường như rộng lớn, đồ sộ đến một mức tôi chưa chuẩn bị tinh thần để đón nhận; đứng trước nó, tôi lại thấy mình vừa hơi sợ vừa hơi tự hào. Trong nỗi xao động ấy, chuyện học hành tất nhiên có phần bị trì hoãn; tôi nghĩ bổn phận đầu tiên của mình là dùng những cách dịu dàng nhất có thể nghĩ ra để khiến cô bé cảm thấy thân quen với tôi. Tôi ở ngoài trời với cô bé suốt ngày; tôi thỏa thuận với cô bé, khiến cô bé hết sức thích thú, rằng chính cô bé, chỉ mình cô bé, sẽ được dẫn tôi đi xem nơi này. Cô bé dẫn tôi đi từng bước, cho tôi xem từng phòng, tiết lộ từng điều bí mật, vừa đi vừa kể những chuyện ngộ nghĩnh, đáng yêu của trẻ con về nơi ấy, và kết quả là chỉ trong nửa giờ, hai cô trò đã trở thành đôi bạn vô cùng thân thiết. Cô bé còn nhỏ đến thế, vậy mà suốt cuộc dạo quanh nho nhỏ ấy, tôi cứ ngạc nhiên trước sự tự tin và lòng can đảm của cô bé, trước cái cách khúc nhạc ban mai ấy, cái lối kể cho tôi nghe nhiều hơn hẳn là hỏi, cứ ngân vang dẫn tôi đi qua những gian phòng trống vắng, những hành lang buồn tẻ, trên những cầu thang quanh co khiến tôi phải dừng lại, thậm chí lên tận đỉnh một tòa tháp cũ hình vuông có lỗ thả đá khiến tôi chóng mặt. Kể từ ngày rời đi, tôi chưa hề thấy lại Bly, và tôi đoán rằng với đôi mắt của tôi bây giờ, khi đã nhiều tuổi và hiểu biết hơn, nơi ấy hẳn sẽ có vẻ khá nhỏ hẹp. Nhưng khi cô dẫn đường bé nhỏ của tôi, với mái tóc vàng và chiếc váy xanh lam, nhảy nhót trước mặt tôi qua những góc rẽ, chạy lóc cóc dọc những hành lang, tôi thấy trước mắt một tòa lâu đài trong truyện truyền kỳ, nơi có một nàng tiên bé nhỏ hồng hào cư ngụ, một nơi không hiểu sao lại có thể làm vui trí tưởng tượng trẻ thơ đến mức khiến sách truyện và truyện cổ tích đều nhạt hết sắc màu. Chẳng phải tôi chỉ đang nằm mơ sau khi thiếp đi trên một cuốn truyện đó sao? Không; đó là một ngôi nhà lớn, xấu xí, cổ lỗ, nhưng tiện dụng, còn giữ vài nét của một tòa nhà xưa hơn nữa, được thay thế một nửa, tận dụng một nửa; ở đó, tôi có cảm tưởng chúng tôi gần như lạc lõng chẳng khác nào một nhúm hành khách trên một con tàu lớn đang trôi dạt. Mà lạ thay, tôi lại là người cầm lái!

---