ขันเกลียว

Henry James

บทที่ 1

ฉันจำได้ว่าตลอดช่วงเริ่มต้น จิตใจทะยานขึ้นแล้วร่วงลงครั้งแล้วครั้งเล่า ความชื่นใจและความหวั่นใจผลัดกันกระดกขึ้นลงราวกระดานหกเล็ก ๆ หลังจากฮึกเหิมตอบรับคำขอร้องของเขาเมื่อครั้งอยู่ในเมืองแล้ว ฉันก็ยังต้องผ่านวันอันเลวร้ายอยู่สองวัน—กลับลังเลสงสัยอีกครั้ง ถึงกับรู้สึกแน่ใจว่าตัวเองตัดสินใจผิดไปแล้ว ฉันอยู่ในสภาพจิตใจเช่นนี้ตลอดหลายชั่วโมงอันยาวนานบนรถม้าโดยสารที่กระเด้งกระดอนโยกคลอน พาฉันไปยังจุดพักรถซึ่งจะมีรถจากบ้านมารับ ฉันได้รับแจ้งว่ามีผู้สั่งจัดรถไว้ให้แล้ว และเมื่อไปถึงในยามบ่ายคล้อยของวันหนึ่งในเดือนมิถุนายน ก็พบรถม้ารับจ้างคันกว้างขวางจอดรออยู่ เมื่อนั่งรถในยามนั้นของวันอันงดงาม ผ่านชนบทที่ความหวานละมุนของฤดูร้อนราวจะต้อนรับฉันอย่างเป็นมิตร ขวัญกำลังใจของฉันก็กลับฟื้นขึ้น และเมื่อเราเลี้ยวเข้าถนนที่มีแนวไม้สองข้าง ฉันก็รู้สึกโล่งใจขึ้นมา ซึ่งคงเป็นเพียงเครื่องบอกว่าก่อนหน้านั้นขวัญกำลังใจของฉันตกต่ำลงถึงเพียงใด ฉันคงคาดคิด หรือหวาดหวั่นไว้ว่าจะพบอะไรที่ชวนหดหู่เสียจนภาพที่มาต้อนรับกลับทำให้ประหลาดใจอย่างยินดี ฉันจำตัวบ้านด้านหน้าที่กว้างและโปร่งตา หน้าต่างที่เปิดอยู่ ผ้าม่านสะอาดสดใส และสาวใช้สองคนที่มองออกมาได้ว่าเป็นภาพประทับใจอันแสนรื่นรมย์ ฉันจำสนามหญ้า ดอกไม้สีสด เสียงล้อรถบดกรวดดังกรอดแกรด และกลุ่มยอดไม้ที่มีฝูงนกรูกบินวนส่งเสียงร้องอยู่เหนือขึ้นไปในท้องฟ้าสีทองได้ ภาพนั้นโอ่อ่าใหญ่โต ต่างจากบ้านอันขัดสนของฉัน และทันใดนั้นก็มีหญิงท่าทางสุภาพปรากฏตัวที่ประตู จูงมือเด็กหญิงตัวน้อยมา เธอย่อเข่าคำนับฉันอย่างเรียบร้อย ราวกับฉันเป็นนายหญิงหรือแขกคนสำคัญ เรื่องที่ได้ฟังที่ถนนฮาร์ลีย์ทำให้ฉันนึกภาพที่นี่ไว้เล็กกว่านี้ และเมื่อย้อนนึกถึงคำบอกเล่านั้น ฉันก็ยิ่งเห็นความเป็นชายชั้นผู้ดีในตัวเจ้าของบ้าน ทั้งยังนึกว่าสิ่งที่ฉันจะได้รับอาจเกินกว่าที่เขารับปากไว้เสียด้วย

ใจฉันไม่ตกลงอีกเลยจนกระทั่งวันรุ่งขึ้น เพราะการได้รู้จักลูกศิษย์คนเล็กทำให้ฉันปลาบปลื้มยินดีตลอดหลายชั่วโมงต่อมา เด็กหญิงตัวน้อยที่มากับมิสซิสโกรสนั้น เพียงแรกเห็นฉันก็รู้สึกว่าเธอน่ารักจับใจเสียจนการได้ดูแลเธอนับเป็นโชคใหญ่ เธอเป็นเด็กที่สวยที่สุดเท่าที่ฉันเคยเห็น และภายหลังฉันก็นึกแปลกใจที่นายจ้างของฉันไม่ได้เล่าเรื่องเธอให้ฟังมากกว่านั้น คืนนั้นฉันนอนได้น้อย—ฉันตื่นเต้นเกินไป และยังมีสิ่งที่ทำให้ฉันประหลาดใจอีก ฉันจำได้ว่ามันยังติดตรึงอยู่ในใจ ทำให้ยิ่งรู้สึกถึงความเอื้อเฟื้อที่ได้รับ ห้องใหญ่โอ่อ่าซึ่งเป็นห้องที่ดีที่สุดห้องหนึ่งของบ้าน เตียงใหญ่ที่ฉันแทบจะรู้สึกว่าเป็นเตียงสำหรับผู้สูงศักดิ์ ผ้าม่านลายที่ทิ้งตัวเป็นลอนใหญ่ กระจกบานยาวที่ฉันได้เห็นตัวเองตั้งแต่ศีรษะจรดเท้าเป็นครั้งแรก ทั้งหมดนี้—เช่นเดียวกับเสน่ห์อันพิเศษของเด็กน้อยในความดูแลของฉัน—ล้วนดูเป็นของแถมอีกหลายอย่าง และของแถมอีกอย่างที่ได้มาตั้งแต่แรกก็คือ ฉันเข้ากับมิสซิสโกรสได้ดี ทั้งที่ระหว่างนั่งรถม้าโดยสารมา ฉันออกจะเก็บเรื่องความสัมพันธ์นี้มาครุ่นคิดกังวลอยู่มาก อันที่จริง ในช่วงแรกนั้น สิ่งเดียวที่อาจทำให้ฉันใจฝ่อขึ้นมาอีกก็คือการที่เห็นชัดว่าเธอดีใจเหลือเกินที่ได้พบฉัน ภายในครึ่งชั่วโมงฉันก็สังเกตได้ว่าเธอ—หญิงร่างอวบ ซื่อ ๆ หน้าตาธรรมดา สะอาดสะอ้าน และแข็งแรงสมบูรณ์—ดีใจเสียจนถึงกับต้องคอยระวังไม่ให้แสดงออกมามากเกินไป แม้ตอนนั้นฉันก็ยังนึกสงสัยอยู่บ้างว่าทำไมเธอจึงไม่อยากแสดงออก และแน่ละ หากคิดใคร่ครวญด้วยความระแวง เรื่องนี้ก็อาจทำให้ฉันไม่สบายใจได้

แต่ฉันก็อุ่นใจ ด้วยไม่มีทางที่ภาพอันสุกใสชวนให้เป็นสุขล้นของเด็กหญิงตัวน้อยของฉันจะข้องเกี่ยวกับความกังวลใด ๆ ได้ ภาพความงามราวทูตสวรรค์ของเธอคงมีส่วนยิ่งกว่าสิ่งอื่นใดที่ทำให้ฉันกระสับกระส่าย จนก่อนรุ่งเช้าต้องลุกขึ้นเดินไปรอบห้องหลายครั้ง เพื่อมองดูภาพโดยรอบและทิวทัศน์ภายนอกให้ทั่วถ้วน เฝ้ามองแสงรุ่งอันเรื่อรางของฤดูร้อนจากหน้าต่างที่เปิดอยู่ มองส่วนอื่นของตัวบ้านเท่าที่พอจะเห็น และขณะความสลัวค่อย ๆ จางลงพร้อมกับที่นกตัวแรก ๆ เริ่มส่งเสียงจิ๊บจ๊าบ ก็เงี่ยหูฟังว่าเสียงหนึ่งหรือสองเสียงที่ฉันนึกว่าได้ยินจะดังขึ้นอีกหรือไม่ เสียงเหล่านั้นผิดธรรมดาอยู่บ้าง และมิได้มาจากนอกบ้าน หากดังอยู่ภายใน มีอยู่ชั่วขณะหนึ่งที่ฉันนึกว่าแว่วเสียงร้องของเด็กมาแผ่ว ๆ จากที่ไกล ๆ และอีกชั่วขณะหนึ่งก็รู้ตัวว่ากำลังสะดุ้ง ราวกับมีฝีเท้าเบา ๆ ผ่านหน้าประตูห้องไป แต่สิ่งที่ฉันนึกไปเหล่านี้มิได้ชัดเจนนัก จึงปัดออกจากใจเสียได้ และที่บัดนี้ฉันนึกถึงมันขึ้นมาอีก ก็เพียงเพราะมีเรื่องอื่นที่เกิดขึ้นภายหลังมาส่องให้เห็น—หรือฉันควรจะพูดว่ามาทอดเงามืดลงเสียมากกว่า เห็นได้ชัดเหลือเกินว่า การดูแล สั่งสอน และ “อบรมบ่มนิสัย” ฟลอราตัวน้อย จะทำให้ฉันได้ใช้ชีวิตอย่างเป็นสุขและเป็นประโยชน์ เราตกลงกันไว้แล้วเมื่ออยู่ชั้นล่างว่า หลังจากคืนแรกนี้ เธอจะมานอนในห้องฉันเป็นประจำ เตียงเล็กสีขาวของเธอถูกจัดไว้ในห้องฉันเรียบร้อยแล้วเพื่อการนี้ ฉันรับหน้าที่ดูแลเธอทุกอย่าง และที่เธอยังอยู่กับมิสซิสโกรสเป็นครั้งสุดท้ายนี้ ก็เพียงเพราะเราคำนึงว่าฉันย่อมยังไม่คุ้นเคย ส่วนเธอก็ขลาดอายตามธรรมชาติ ถึงจะขลาดอายเช่นนั้น—ซึ่งตัวเด็กเองกลับยอมรับเรื่องนี้อย่างเปิดเผยและกล้าหาญ น่าประหลาดที่สุดในโลก ปล่อยให้เราพูดถึงมัน ให้ถือว่าเธอเป็นเช่นนั้น และให้มันกำหนดการตัดสินใจของเรา โดยไม่แสดงอาการอึดอัดกระดากอายแม้แต่น้อย หากมีความสงบลึกล้ำอันอ่อนหวานราวพระกุมารองค์หนึ่งในภาพของราฟาเอล—ฉันก็มั่นใจเต็มที่ว่าอีกไม่นานเธอจะชอบฉัน ที่ฉันชอบมิสซิสโกรสอยู่แล้วนั้น ส่วนหนึ่งก็เพราะมองเห็นว่าเธอพลอยยินดีกับความชื่นชมและความพิศวงของฉัน ขณะฉันนั่งรับประทานอาหารค่ำโดยมีเทียนสูงสี่เล่มตั้งอยู่ และมีลูกศิษย์ของฉันนั่งเก้าอี้สูง คาดผ้ากันเปื้อนอยู่ระหว่างเทียนเหล่านั้น หันหน้าสดใสมาทางฉันโดยมีขนมปังกับนมอยู่ตรงหน้า เป็นธรรมดาที่เมื่อมีฟลอราอยู่ด้วย บางเรื่องเราก็สื่อถึงกันได้เพียงด้วยสายตาเปี่ยมความทึ่งและความปลาบปลื้มอย่างยิ่ง กับคำเปรยอ้อมค้อมคลุมเครือ

“แล้วเด็กชายตัวน้อยล่ะ—เขาหน้าตาเหมือนเธอไหม เขาก็น่าทึ่งถึงเพียงนี้เหมือนกันหรือ”

คนเราคงไม่ยกยอเด็กกันหรอก “โอ้ คุณครู น่าทึ่งที่สุดค่ะ ถ้าคุณครูชอบคนนี้ละก็!”—แล้วเธอก็ยืนถือจานอยู่ตรงนั้น ยิ้มแย้มให้เพื่อนร่วมโต๊ะของเรา ซึ่งมองเราสลับกันไปมาด้วยดวงตาสงบราวทูตสวรรค์ โดยไม่มีแววใดในดวงตาคู่นั้นให้เราต้องยั้งคำพูด

“ใช่ ถ้าฉันชอบ—?”

“คุณครูจะต้องหลงเสน่ห์สุภาพบุรุษน้อยแน่ค่ะ!”

“เอาละ ฉันคิดว่าฉันมาที่นี่ก็เพื่ออย่างนั้น—เพื่อจะได้หลงเสน่ห์ แต่ฉันเกรงว่า” ฉันจำได้ว่ารู้สึกอยากเสริมขึ้นว่า “ฉันออกจะหลงเสน่ห์อะไรง่ายไปสักหน่อย ฉันหลงเสน่ห์มาแล้วตอนอยู่ลอนดอน!”

ฉันยังนึกเห็นใบหน้ากว้างของมิสซิสโกรสขณะเธอฟังคำพูดนี้ได้อยู่ “ที่ถนนฮาร์ลีย์หรือคะ”

“ที่ถนนฮาร์ลีย์”

“อ้อ คุณครูไม่ใช่คนแรกหรอกค่ะ—แล้วก็จะไม่ใช่คนสุดท้ายด้วย”

“โอ้ ฉันไม่ได้อ้างหรอก” ฉันพูดพลางหัวเราะ “ว่ามีแต่ฉันคนเดียว ว่าแต่ลูกศิษย์อีกคนของฉัน เท่าที่ฉันเข้าใจ เขาจะกลับมาพรุ่งนี้ใช่ไหม”

“ไม่ใช่พรุ่งนี้ค่ะ—วันศุกร์ค่ะ คุณครู เขาจะนั่งรถม้าโดยสารมาเหมือนคุณครู มีคนประจำรถคอยดูแล แล้วรถม้าคันเดิมนี้จะไปรับเขาค่ะ”

ฉันจึงบอกทันทีว่า ถ้าอย่างนั้นฉันก็ควรไปรอรับเขาพร้อมกับน้องสาวตัวน้อยของเขาตอนรถม้าโดยสารมาถึง จึงจะเหมาะสม ทั้งยังน่าชื่นใจและเป็นการแสดงไมตรีด้วย มิสซิสโกรสเห็นด้วยกับความคิดนี้อย่างเต็มอกเต็มใจเสียจน ไม่รู้เพราะอะไร ฉันจึงถือเอาท่าทีของเธอเป็นเสมือนคำมั่นอันชวนให้อุ่นใจ—ขอบคุณสวรรค์ที่มันไม่เคยผิดไปเลย!—ว่าเราจะเห็นตรงกันในทุกเรื่อง โอ้ เธอดีใจจริง ๆ ที่ฉันมาอยู่ด้วย!

ฉันคิดว่าความรู้สึกในวันรุ่งขึ้นคงไม่ถึงกับเรียกได้ว่าเป็นความหดหู่ที่ตามมาหลังความเบิกบานเมื่อแรกมาถึง อย่างมากก็คงเป็นเพียงความหนักใจเล็กน้อย จากการที่ได้รู้เห็นความใหญ่โตของสภาพแวดล้อมใหม่ชัดขึ้น ขณะเดินดูโดยรอบ แหงนมอง และพินิจสิ่งต่าง ๆ ทุกสิ่งดูจะกว้างขวางและใหญ่โตอย่างที่ฉันมิได้เตรียมใจไว้ และเมื่อต้องมาเผชิญ ฉันก็รู้สึกหวั่นขึ้นมาอีกเล็กน้อย ทั้งยังภาคภูมิใจอยู่บ้างด้วย ท่ามกลางความว้าวุ่นนี้ การเรียนย่อมต้องล่าช้าออกไปบ้าง ฉันคิดว่าหน้าที่แรกของตนคือหาวิธีที่นุ่มนวลที่สุดเท่าที่จะคิดได้ มาจูงใจให้เด็กน้อยรู้สึกคุ้นเคยกับฉัน ฉันใช้เวลาวันนั้นอยู่กับเธอกลางแจ้ง เราตกลงกันให้เป็นที่พออกพอใจของเธอยิ่งนักว่า เธอ และเธอเพียงคนเดียวเท่านั้น จะเป็นผู้พาฉันชมสถานที่นี้ เธอพาฉันชมไปทีละก้าว ทีละห้อง เผยความลับทีละอย่าง พร้อมคำพูดอย่างเด็ก ๆ ที่ทั้งน่าขันและน่าเอ็นดู จนภายในครึ่งชั่วโมงเราก็กลายเป็นเพื่อนที่สนิทกันอย่างยิ่ง ทั้งที่เธอยังเล็ก ตลอดการเดินชมครั้งสั้น ๆ นั้นฉันกลับทึ่งในความมั่นใจและความกล้าหาญของเธอ ไม่ว่าจะอยู่ในห้องว่างและทางเดินอึมครึม บนบันไดคดเคี้ยวที่ทำให้ฉันต้องหยุดชะงัก หรือแม้แต่บนยอดหอคอยเก่าทรงสี่เหลี่ยมที่มีช่องทิ้งหินตามเชิงเทิน ซึ่งทำให้ฉันเวียนศีรษะ เสียงเจื้อยแจ้วราวบทเพลงยามเช้าของเธอก็ยังดังกังวานนำฉันไป เธอชอบเล่าเรื่องต่าง ๆ ให้ฉันฟังมากกว่าจะถามฉันเป็นไหน ๆ ฉันไม่ได้เห็นบลายอีกเลยนับแต่วันที่จากมา และคิดว่าหากมองด้วยสายตาของคนที่มีวัยและรู้เห็นมากขึ้นอย่างฉันในบัดนี้ ที่นั่นคงดูเล็กลงไม่น้อย แต่ขณะที่ผู้นำทางตัวน้อยผมทองในชุดกระโปรงสีน้ำเงิน กระโดดโลดเต้นนำฉันเลี้ยวผ่านมุมต่าง ๆ และวิ่งต๊อกแต๊กไปตามทางเดิน ฉันกลับเห็นเป็นปราสาทในนิยายชวนฝันที่มีภูตน้อยผิวระเรื่ออาศัยอยู่ เป็นสถานที่ซึ่งชวนให้จินตนาการอันเยาว์วัยเพลิดเพลิน จนหนังสือนิทานและเทพนิยายดูจืดชืดหมดสีสันไปเสียอย่างบอกไม่ถูก นี่มิใช่เพียงหนังสือนิทานที่ฉันเผลอเคลิ้มหลับและฝันไปขณะอ่านอยู่หรอกหรือ เปล่าเลย มันคือบ้านหลังใหญ่ น่าเกลียด เก่าแก่ แต่สะดวกสบาย มีส่วนประกอบบางอย่างของอาคารที่เก่ากว่านั้นอีกหลงเหลืออยู่ โดยครึ่งหนึ่งสร้างขึ้นแทนของเดิม และอีกครึ่งยังนำของเดิมมาใช้ เมื่ออยู่ในนั้น ฉันนึกว่าเราช่างเคว้งคว้างแทบไม่ต่างจากผู้โดยสารเพียงหยิบมือบนเรือใหญ่ที่ลอยคว้าง ก็น่าแปลกนัก ฉันนี่เองที่ถือหางเสืออยู่!

---