Rozdział 1

Stacja wyłoniła się z ciemności wcześniej niż słońce. Stała tam, gdzie stara droga towarowa skręcała na południe: niski, szary blok z adobe, z belką z mesquite nad drzwiami i bez szyb w którymkolwiek z otworów. Tego lata Ryan nauczył się czytać budynki jak ładunki: którędy rozchodził się ciężar, co go podtrzymywało, co runęłoby pierwsze, gdy puści cała reszta. Ten budynek zawaliłby się do środka. Połowy dachu już nie było. Ściany opierały się o siebie jak robotnicy pod koniec zmiany.

Pracował nożycami do gałęzi w pasie zarośli przy zachodniej ścianie, odrzucając kreozotowce i suche pędy ocotillo w stronę stosu do spalenia, póki jeszcze miał cień. Dlatego zaczął wcześnie. O świcie stacja rzucała na ziemię chłodny pas długości ciężarówki i człowiek mógł w nim pracować przez godzinę, zanim dzień zmieniał się w to, czym zamierzał być.

Za jego plecami Peter trzymał na jałowym biegu ładowarkę z krzywo wymalowanym na drzwiach napisem SUNWARD SALVAGE; jeden but oparł na progu, a okulary przeciwsłoneczne, zawieszone na sznurku, kołysały mu się na piersi. Poprzedniego wieczoru powiedział Ryanowi, że cała robota potrwa trzy dni, a zapłacą jak za pięć. Ryan już wtedy wszystko obliczył. Teraz zrobił to ponownie. Trzy tysiące dwieście dolarów leżało w Kopercie na naukę zawodu, przyklejonej taśmą pod szufladą komody, a zaliczka za Program Rzemiosł Budowlanych w Phoenix wynosiła mniej, niż miał; każdy dzień tego kontraktu powiększał różnicę, aż nie dało się z nią dyskutować. Matka sądziła, że w kopercie jest mniej. Pozwalał jej tak myśleć.

Martwy pęd ocotillo był szary, a jego ciernie szorstkie jak pilnik. Ryan odciągnął go na bok. Końcówka zahaczyła o ziemię w obrębie cienia i znieruchomiała.

Pchnął. Pęd nie przesunął się po ziemi. Cierń tkwił w cieniu jak gwóźdź w napiętym płótnie. Wokół niego cień zapadł się we wgłębienie o równym brzegu i zastygł.

Ryan przykucnął. Położył obok dłoń płasko na ziemi i przez rękawicę poczuł caliche, żwir oraz pierwsze ciepło dnia bijące od gruntu. Uniósł pęd i wgłębienie się wypełniło. Opuścił go z powrotem, a wgłębienie pojawiło się na nowo.

Cień stykał się z ziemią tam, gdzie rzucała go ściana: płaski, przylegający, zwyczajny. Ryan przeciągnął cierniem wzdłuż krawędzi. Stawiał opór jak napięte płótno pod ostrym narzędziem, przymocowane drugim końcem do stacji.

Nie zawołał nikogo. Wciąż kucał z pędem zaciśniętym w pięści, kiedy silnik ładowarki zgasł.

John Roberts wyszedł zza budynku z aparatem na piersi i uniesioną ręką. Peter wyłączył maszynę, nie pytając dlaczego. Zatrzymywał ją dla każdego, kto wchodził przed łyżkę. John nie spojrzał na Petera. Szybko przeciął oczyszczony teren, padł na kolana przy krawędzi cienia i dotknął go dwoma palcami. Przez chwilę wyglądał młodziej niż na dwadzieścia cztery lata.

— Nie ruszaj go — powiedział John. — Niczego nie ruszaj.

— To cień rzucany.

— Jest odspojony. — John dotknął brzegu wgłębienia. Pył z adobe pobielił mu knykcie. — Krawędź jest odspojona, ale reszta nadal się trzyma. Cox, nie stawaj na nim.

Peter zszedł z ładowarki. Popatrzył na ziemię, na Johna, a potem na słońce — jedynego nadzorcę na placu, z którym się liczył.

— Roberts — powiedział. — Masz czas, dopóki trwa to światło. Tylko tyle. Kiedy blask świtu zejdzie z tej ściany, zaczynam, bo mam zlecenie, na którym stoi data, i człowieka w Tucson, który daty czyta.

— Peter…

— Órale. To światło. — Peter wrócił do ładowarki i usiadł na stopniu, ze złożonym zleceniem w kieszeni koszuli, ale nie uruchomił silnika.

John wstał i ruszył wzdłuż ściany z wyciągniętymi rękami, niczego nie dotykając — tak, jak Ryan widział go przez cały tydzień przy wszystkim, co było starsze od drogi. Zatrzymał się przy drzwiach. Wsunął dłoń pod nadproże z mesquite, w miejscu, gdzie belkę ociosano do kwadratowego przekroju, a potem, długo po śmierci człowieka, który ją obrobił, ktoś osadził ją ponownie — i to źle.

— Spójrz na warstwy — powiedział. — Tutaj. I tutaj. Cztery naprawy, może pięć. Inne błoto, inna słoma, inne ręce. Ktoś wciąż łatał budynek, za który nikt nie wystawiał rachunków.

— Skąd wiesz, że nikt za niego nie wystawiał rachunków?

— Przez to. — John wszedł w otwór drzwiowy i położył dłoń na wewnętrznej stronie północnej ściany, gdzie na wysokości ramion tynk był wydrążony w długie, gładkie zagłębienie, a poniżej wykuto w adobe dwie nisze pokryte nalotem starych osadów mineralnych. — Ludzie chronili się tu przed słońcem, wszyscy opierali się plecami o tę samą ścianę i robili to na tyle długo, że ją wytarli. A tam stawiali wodę. Nie wykuwasz niszy na dzban w miejscu, gdzie każesz płacić za dzban. Wykuwasz ją po to, żeby następny człowiek zastał go pełnym.

Ryan podszedł do drzwi. Zagłębienie w tynku znajdowało się mniej więcej na wysokości jego ramienia. Ktoś niższy od niego i ktoś wyższy raz po raz opierali się w tym samym miejscu, przez czas dłuższy, niż jego rodzina mieszkała w tym hrabstwie.

— Stacja Miłosierdzia — powiedział John. — Tej nazwy nie wymyślił żaden dział marketingu. Ludzie po prostu robili swoje, aż droga sama zaczęła ją tak nazywać.

— I dlaczego to ma znaczenie?

John się odwrócił. W otworze drzwiowym jego oczy wydawały się niemal czarne. — Bo cień takiego miejsca można z niego zdjąć i przenieść gdzie indziej. Jeden raz. Tylko tyle. Niczego innego stąd przenieść się nie da. Ani belek, ani ścian. — Wytarł dłonie o koszulę. — Czy ktoś kiedyś przyjął cię pod dach, chroniąc przed upałem, i nie zażądał później niczego od twojej rodziny?

Chłodne kafelki uciskały policzek Ryana. Nad nim pracowały maszyny; za szkłem woda i tkaniny obracały się powoli. Jakaś dłoń sprawdzała mu kark, a głos najpierw źle wymówił jego imię, potem poprawnie. Wokół niego powrócił otwór drzwiowy skazanego na rozbiórkę budynku, a w ręce wciąż trzymał nożyce.

— Tak — powiedział. — Raz.

— Wzięli od was pieniądze? Później, kiedy już było po wszystkim. Czy ktoś z twojej rodziny spłacił ten dług?

— Nie. — Usłyszał, jak jego głos staje się bezbarwny. — Próbowaliśmy. Nie chciała nic przyjąć.

John nie zapytał, kto. Patrzył na Ryana o sekundę dłużej, niż było mu przyjemnie, potem skinął głową i wrócił na światło. — Więc muszą to być twoje ręce albo niczyje.

— Powtórz.

— Musi zacząć ktoś, komu udzielono takiego schronienia i kto żyje, żeby to pamiętać. — John przykucnął w narożniku, gdzie ściana łączyła się z otworem drzwiowym, i przesunął palcami wzdłuż pęknięcia. — Nie właściciel. Nie ekipa. Twój wujek ma zlecenie, a Rusk akt własności, ale dla tego czegoś żaden z tych dokumentów nic nie znaczy. — Wskazał brodą cień. — Ono nie wie, czym jest akt własności. Nigdy nie słyszało o Rusk Desert Development.

— Dobrze mu — powiedział Ryan.

Pod dłońmi Johna wysunął się fragment pęknięcia: kawałek ościeża wielkości bochenka chleba, adobe z wciąż wrośniętym weń odcinkiem futryny z mesquite długości dłoni; błoto ściśnięte wokół drewna, drewno ściśnięte wokół błota — jedna całość.

— Tutaj — powiedział cicho John. — To zwornik.

Ryan pozostawił go w rękach Johna. Odłożył nożyce, ale nadal zaciskał pięść na pędzie ocotillo. John klęczał w ziemi, trzymając kawałek budynku.

— Zanim tego dotknę — powiedział Ryan — wyjawisz mi całą cenę. Nie tylko tę część, przez którą będę chciał to zrobić.

John wstał, opierając fragment o biodro. Potem podał Ryanowi cenę.

— Jeśli cień się podniesie, ten budynek już nigdy go nie odzyska. Ani jutro, ani za pięćdziesiąt lat. Od tej chwili słońce będzie padało prosto na ściany, a one zaczną się sypać. Adobe wystawione na pełne słońce, bez niczego nad sobą, szybko pęka. — Przełożył fragment na biodrze. — Cień można przenieść tylko raz. Nie da się go tu przynieść z powrotem ani przenieść ponownie, jeśli źle wybierzemy. Przez całą drogę musi pozostawać przykryty czymś, przez co nie przenika światło, bez żadnych szczelin. Trzeba go nieść. I przed następnym południem słonecznym musi trafić na ramę. Ramę zbudowaną przez ludzi, stojącą, bez dachu i o obrysie nie większym niż obrys tej stacji.

— A jeśli nie?

— Wtedy i tego się dowiemy.

Ryan spojrzał na cień. Leżał tak, jak leżą cienie, a wgłębienie po cierniu zasklepiło się, jakby nic się nie wydarzyło.

— A jeśli odejdziemy? — zapytał. — Jeśli odłożę ten patyk i dokończę oczyszczać zarośla?

— Wtedy zostanie tam, gdzie był.

— Do kiedy?

Szczęka Johna drgnęła. Był cierpliwym człowiekiem, ale odpowiedź, której pragnął, wyczerpała się, zanim otworzył usta. — Dopóki nie dosięgnie go maszyna twojego wujka.

Peter odezwał się ze stopnia ładowarki: — Dwa dni. Może jeden, patrząc na to przechylenie.

Kiedy rozmawiali, chłodny pas się zwężał. Jego krawędź przecięła kamień progowy i objęła wytarty otwór drzwiowy. Ryan śledził jej ruch jak napinający się łańcuch.

Peter wyjął z kieszeni zlecenie i uniósł je, nie rozkładając. — Rye. Też lubię tego faceta. Ale ten papier ma termin i mój weksel na ładowarkę ma termin, a tylko jeden z nich będzie dla mnie łaskawy.

— Wiem, co na nim stoi.

— Więc?

Ryan podszedł do zestawu Johna, a John podał mu szydło, zanim zdążył o nie poprosić: drewnianą rękojeść z długim cierniem ocotillo osadzonym i obwiązanym na końcu, z ostrzem poczerniałym od wcześniejszej pracy.

— Rozłóż płótno — powiedział Ryan. — Obok zwornika. Tam, gdzie chcesz przechwycić cień.

John się nie poruszył. — Chcę powiedzieć to raz. Uważam, że popełniasz błąd. Myślę, że za dziesięć lat ktoś stanie tam, gdzie ty teraz, i nie będzie tu żadnej stacji, przed którą mógłby stanąć, a stanie się tak przez ten poranek.

— W porządku.

— I zamierzam ci pomóc.

— Wiem — powiedział Ryan. — Rozłóż płótno.

John wyjął Nocne Płótno z ciężarówki Fundacji i strzepnięciem je rozwinął. Było to ciężkie, czarne na wskroś płótno, takie, do którego składania potrzeba dwóch ludzi. Opadło na ziemię przy drzwiach z odgłosem zamykających się wrót. Peter obserwował ich z ładowarki, ze skrzyżowanymi ramionami.

— Nie mówię, że ciężarówka jest do waszej dyspozycji — powiedział Peter. — Powiem to, kiedy zobaczę, że cień się podnosi, ani chwili wcześniej. Nie będę prowadził platformy przez całe hrabstwo, żeby pomagać wam nosić plotkę.

— Dobrze — powiedział Ryan.

Uklęknął przy krawędzi cienia.

John powiedział, że obrys musi być jedną nieprzerwaną linią, poprowadzoną dookoła aż do punktu początkowego. Ryan wbił cierń przy drzwiach i zaczął kreślić.

Ostrze sunęło jak przez ubity piasek, a potem przez coś jeszcze. Za cierniem cień się zmieniał. Ryan widział to kątem oka i nie chciał spojrzeć wprost: cień przestawał być płaski, a jego krawędź zaczynała unosić się nad ziemią jak obrębiony brzeg plandeki, gdy podnosi się ją z jednej strony. Rozgrzane caliche parzyło go przez kolana dżinsów. Posuwał się i kreślił, posuwał się i kreślił, wzdłuż zachodniej ściany, gdzie wcześniej odrzucał zarośla. Słońce wyłoniło się zza grzbietu za jego plecami i zaczęło odbierać ziemię, którą już przebył.

Linia pierwszego światła cofała się przed nim. Kreślił szybciej, niż chciał.

Przy północnym narożniku ziemia przechodziła w półkę z luźnego caliche i cierń odskoczył. Ryan podparł się drugą ręką, odnalazł linię, szydło obróciło mu się w dłoni, a ostrze przebiło skórę rękawicy, weszło w ciało u nasady kciuka i przeorało je.

Nie przerwał linii. Prowadź ją dalej. Nie możesz zacząć od początku; drugiego początku nie będzie. Ciepło zbierało się w rękawicy przy ściągaczu.

Wzdłuż wschodniej ściany pozostawał już tylko cień szerokości dłoni. Ryan kreślił, posuwając się na piętach, zgarbiony, z szydłem na wyciągnięcie ręki i słońcem na karku, ciężkim jak naciskająca dłoń. John szedł obok z płótnem zebranym na piersi i nie powiedział ani słowa aż do ostatniego metra.

— Teraz — powiedział John. — Bierz zwornik.

Ryan domknął linię przy progu. Upuścił szydło, chwycił oburącz fragment obluzowany przez Johna i pociągnął.

Zwornik wyszedł z ościeża, a cień oderwał się od ziemi.

Oderwał się jak żagiel pochwycony przez wiatr, jednym potężnym, miękkim ruchem. Cała ciemna masa wzniosła się, złożyła w sobie i pomknęła ku jego dłoniom jak woda spływająca do odpływu. John narzucił na nią płótno. Ryan wsunął pod spód ramiona.

A potem przyszedł ciężar.

Nic go przed nim nie ostrzegło. Między jednym oddechem a następnym powietrze stało się ładunkiem i rzuciło Ryana na jedno kolano. Usłyszał, jak John stęka, przeklina i nie puszcza. Płótno wydęło się na czymś, co miało kształt, lecz nie miało krawędzi. Ryan wparł w to bark i wstał, a to coś uniosło się wraz z nim. Było cięższe niż każda pojedyncza rzecz, jaką kiedykolwiek podnosił.

I poranek zniknął.

Światło pozostało na swoim miejscu; ciepło ustało. Wszędzie, gdzie ciało Ryana stykało się z przykrytym ciężarem, dzień po prostu przestawał dawać o sobie znać: ani słońca na przedramionach, ani żaru caliche przenikającego przez kolano, ani ciepła własnej krwi w rękawicy. Czuł nacisk, fakturę, splot płótna. Temperatura została wymazana.

— Jest zimny — powiedział.

— Nie jest zimny. — Głos Johna, dobiegający zza drugiej strony kształtu, był napięty. — Nie ma zimna. Nie ma nic. Od tej chwili nie ufaj swoim dłoniom, Cox. Aż do końca.

Ryan odwrócił głowę.

Tam, gdzie przedtem leżał cień, ziemia była odsłonięta i blada aż po ścianę. Po raz pierwszy od niepamiętnych lat stacja stała w granicach własnego obrysu, wystawiona na pełne słońce. Światło wpadało przez drzwi i puste okna. Odsłaniało tynk wytarty ramionami oraz obie nisze na wodę. Ani w stacji, ani wokół niej nie zostało już żadne miejsce, gdzie można było schronić się przed dniem.

Gdzieś na zachodniej ścianie puścił kawałek adobe wielkości książki, zsunął się, upadł na ziemię i rozpadł.

Peter zszedł ze stopnia ładowarki. Z otwartymi ustami przemierzył nagą ziemię, jak człowiek podchodzący do maszyny, która zrobiła coś, do czego nie została zbudowana. Zatrzymał się na krawędzi miejsca, gdzie przedtem leżał cień, postawił tam but i spojrzał na własną stopę.

— Rye — powiedział.

— Wiem.

— Co ty zrobiłeś… — Urwał. Spojrzał na ścianę, na świeżą bliznę po odpadniętym adobe i na siostrzeńca stojącego w przygarbieniu pod przykrytym ciężarem, z krwią przesączającą się przy mankiecie rękawicy. — Krwawisz.

— Nie czuję tego.

— To nie jest odpowiedź, mijo.

— To jedyna, jaką mam. Peter, nie możemy tego odłożyć.

Ramiona Johna drżały. Trzymał cień wysoko na piersi, buty ślizgały mu się po luźnej ziemi, miał dwadzieścia cztery lata, ważył siedemdziesiąt trzy kilogramy i od chwili, gdy ciężar opadł, dźwigał jego niższy koniec. — Muszą go trzymać dwie osoby — powiedział. — Co najmniej. Przez całą drogę. Nie mogę puścić, dopóki ktoś mnie nie zmieni.

Peter stał bez ruchu.

Spojrzał na ładowarkę, na złożone zlecenie w kieszeni, na stację stojącą w słońcu i tracącą lico. Potem zaklął w dwóch językach, położył lustrzane okulary na siedzeniu ładowarki, żeby nie spadły, podszedł i przyłożył obie dłonie płasko do płótna obok dłoni Johna.

— Trzymam — powiedział. — Johnny, mam go. Puść.

John puścił. Zatoczył się dwa kroki, ciężko usiadł na ziemi i znów wstał.

— Na platformę ciężarówki — powiedział Peter. — Już, zanim się namyślę.

Przenieśli ciężar na barkach przez otwartą przestrzeń, trzej mężczyźni pochyleni ku środkowi. Ryan wyciągnął skaleczoną rękę, chwycił boczną poręcz platformy i podciągnął się pod ładunkiem. Stal leżała w słońcu, odkąd jego promienie przeszły nad grzbietem. Trzymał ją do końca podnoszenia i nie czuł zupełnie nic, a na skórze pod rozdartą rękawicą wyrósł pęcherz, o którym miał się dowiedzieć dopiero po kilku godzinach.

Umieścili ciężar na platformie. Peter wspiął się obok nich, znów położył na nim dłonie i oddychał przez zaciśnięte zęby, spoglądając ponad kabiną na drogę. Po jego twarzy było widać, jak przelicza poranek, lecz wynik wyszedł mu już inny.

— Przepust za słupkiem milowym został wymyty — powiedział Peter. — Bezpośrednia droga jest odcięta. Pod obciążeniem przednia oś nie przejdzie.

— Więc co?

— Więc pojedziemy długą drogą i wyruszamy teraz. — Splunął za burtę. — Bo to coś ma czas do jutrzejszego południa, a droga Black Tank nie ma pod sobą nic poza piaskiem.

Ciężarówka przejechała przez zarośla oczyszczone przez Ryana. Stacja Miłosierdzia została za nimi, coraz mniejsza w płaskim świetle, ze słońcem na wszystkich czterech ścianach i bez ani odrobiny cienia w pobliżu.